
Δανειολήπτες: Τι αλλάζει με τον νέο νόμο στην ενημέρωση, στις ρυθμίσεις και στους πλειστηριασμούς
16.11.26, 12:00
Δανειολήπτες: Τι αλλάζει με τον νέο νόμο στην ενημέρωση, στις ρυθμίσεις και στους πλειστηριασμούς

Ο ν. 5354/2026 ενισχύει την προστασία των οφειλετών και θέτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις σε πιστωτές και servicers. Ποια δικαιώματα ενεργοποιούνται και ποιες προϋποθέσεις χρειάζονται προσοχή.
Του Στρατή Νικολακέα
Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω, Νομικού Συμβούλου της Ένωσης Καταναλωτών & Δανειοληπτών
Η προστασία του δανειολήπτη αρχίζει από το να γνωρίζει με ακρίβεια τι χρωστά, πώς υπολογίζεται η οφειλή του και τι μπορεί να κάνει για να τη ρυθμίσει. Ο νέος νόμος 5354/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 184/9.11.2026, παρεμβαίνει σε κρίσιμα σημεία αυτής της σχέσης, συνδέοντας τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και διαπραγμάτευσης με συγκεκριμένες συνέπειες για την παραβίασή τους.
Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η πρακτική σημασία των νέων διατάξεων βρίσκεται στη δυνατότητα
ελέγχου της απαίτησης, στην προστασία της ρύθμισης που εξυπηρετείται και στη θέσπιση σαφέστερων κανόνων για την αναζήτηση βιώσιμης λύσης. Πλήρης ενημέρωση εντός 45 ημερών
Με το άρθρο 13, ο δανειολήπτης ή ο νόμιμα εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπός του μπορεί να ζητήσει από τον διαχειριστή πιστώσεων, χωρίς επιβάρυνση, τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το αναλυτικό ιστορικό καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου και αναλυτική κατάσταση της οφειλής.
Κεφάλαιο, συμβατικοί τόκοι, τόκοι υπερημερίας, προμήθειες και έξοδα πρέπει να εμφανίζονται διακριτά. Η προθεσμία χορήγησης είναι 45 ημέρες. Εφόσον παρέλθει χωρίς ανταπόκριση, η απαίτηση δεν παράγει συμβατικούς τόκους ή τόκους υπερημερίας μέχρι την πλήρη και προσήκουσα παροχή των στοιχείων.
Η τοκοφορία επανεκκινεί από την επομένη της χορήγησής τους. Εάν τα στοιχεία είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, αρκεί η σχετική ενημέρωση του δανειολήπτη. Το αίτημα χρειάζεται επομένως ακρίβεια, δηλωμένη ταχυδρομική και ηλεκτρονική διεύθυνση και αποδεικτικό υποβολής. Ο νόμος θέτει επίσης περιορισμούς στην επανάληψη αιτημάτων για τα ίδια στοιχεία.
Επανυπολογισμός διογκωμένων απαιτήσεων
Το άρθρο 14 διευρύνει την εφαρμογή των ανώτατων ορίων οφειλής του άρθρου 39 του ν. 3259/2004.
Κεντρικός κανόνας είναι ο περιορισμός της συνολικής ληξιπρόθεσμης οφειλής στο τριπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου, με διατήρηση των ειδικότερων χαμηλότερων ορίων όπου εφαρμόζονται π.χ. στους αγρότες. Στον επανυπολογισμό συνυπολογίζονται οι καταβολές του οφειλέτη, του εγγυητή ή τρίτων, ακόμη και ποσά που εισπράχθηκαν μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης. Η εφαρμογή γίνεται άπαξ και αυτοδικαίως, χωρίς να απαιτείται αίτηση, και καλύπτει οφειλές με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, καθώς και όσες περιέλθουν στη συνέχεια στο σχετικό καθεστώς.
Η μεταβίβαση της απαίτησης ή μια προγενέστερη ρύθμιση δεν αποκλείει την εφαρμογή του μέτρου στο ανεξόφλητο μέρος της. Ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί δεν επιστρέφονται. Για τις υφιστάμενες απαιτήσεις προβλέπεται εξάμηνη προθεσμία επανυπολογισμού. Χρειάζεται πάντως προσοχή: το όριο δεν ισοδυναμεί με μόνιμο πάγωμα κάθε μελλοντικού τόκου, καθώς ο νόμος προβλέπει εκ νέου τοκοφορία σε σύνδεση με δικαστική διεκδίκηση. Ο συνεπής οφειλέτης αποκτά ισχυρότερη προστασία
Το άρθρο 15 απαγορεύει, όσο τηρείται η ρύθμιση, την καταγγελία της, την έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, την κατάσχεση και την επίσπευση ή συνέχιση πλειστηριασμού κατά παράβαση των όρων της. Η προστασία καλύπτει και περιπτώσεις στις οποίες η μη πληρωμή οφείλεται αποκλειστικά στη μη χορήγηση των αναγκαίων στοιχείων εξυπηρέτησης από τον πιστωτή ή τον διαχειριστή.
Η παράβαση συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, πίστωση υπέρ του οφειλέτη ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες
δόσεις, που συμψηφίζεται με τις πέντε τελευταίες, παράταση της ρύθμισης κατά πέντε επιπλέον μηνιαίες δόσεις χωρίς επιβάρυνση και αποκατάσταση των συνεπειών με δαπάνες του παραβάτη. Προβλέπονται επίσης διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη, με αυστηρότερη αντιμετώπιση της υποτροπής.
Υπάρχει όμως κρίσιμη δικονομική διάκριση: εάν ο πλειστηριασμός πραγματοποιηθεί παρά την απαγόρευση, η ακύρωσή του απαιτεί δικαστική απόφαση κατόπιν εμπρόθεσμης ανακοπής. Η αυτοδίκαιη προστασία δεν επιτρέπει εφησυχασμό απέναντι στις νόμιμες προθεσμίες.
Διμερής διαπραγμάτευση με προθεσμίες
Τα άρθρα 18 έως 34 θεσπίζουν ειδική διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία τίθεται σε ισχύ τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση του νόμου. Ο δανειστής οφείλει να απαντήσει εντός τριών μηνών από την υποβολή πλήρους φακέλου, προτείνοντας κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη λύση ή αιτιολογώντας την απόρριψη.
Η προβλεπόμενη προκαταβολή μπορεί να φθάνει έως το 15% του κεφαλαίου όπως διαμορφώνεται μετά την πρόταση ρύθμισης, με δυνατότητα μείωσης ή μη απαίτησής της λόγω ιδιαίτερης οικονομικής δυσχέρειας, κοινωνικών κριτηρίων ή προβλημάτων υγείας. Η διαδικασία έχει ανώτατη διάρκεια έξι μηνών, ενώ η υπαίτια καθυστέρηση του δανειστή πέραν της νόμιμης προθεσμίας συνδέεται με αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων.
Προβλέπονται περιορισμοί στην αναγκαστική εκτέλεση επί της κύριας κατοικίας κατά τη διαπραγμάτευση, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι αίτηση μέσα στο τρίμηνο πριν από προγραμματισμένο πλειστηριασμό δεν αναστέλλει τον πλειστηριασμό. Η έγκαιρη κινητοποίηση παραμένει καθοριστική.
Βιώσιμη πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό
Το άρθρο 17 εξειδικεύει την υποχρέωση για τους servicers υποβολής έγγραφης πρότασης ρύθμισης
τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό. Η πρόταση πρέπει να στηρίζεται στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής και στην περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι ο πιστωτής δεν περιέρχεται σε χειρότερη θέση από τη ρευστοποίηση.
Η υποχρέωση έχει συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής και εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων για επαναλαμβανόμενους πλειστηριασμούς και δηλώσεις συνέχισης. Η ενημέρωση των στοιχείων επικοινωνίας και η ανταπόκριση στα αιτήματα οικονομικής πληροφόρησης έχουν ουσιαστική σημασία για την προστασία του οφειλέτη.
Σταθερό 3% για ευάλωτους και επιλέξιμους
Με το άρθρο 366, για ευάλωτους οφειλέτες με τη σχετική βεβαίωση και για επιλέξιμους οφειλέτες της
αντίστοιχης νομοθετικής κατηγορίας, το επιτόκιο των ρυθμιζόμενων οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς στον εξωδικαστικό μηχανισμό ορίζεται σε 3% ετησίως, σταθερό για ολόκληρη τη διάρκεια της ρύθμισης. Η διάταξη εφαρμόζεται στις καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου 2026 και καταλαμβάνει και ισχύουσες συμβάσεις αναδιάρθρωσης. Δεν αφορά αυτομάτως κάθε δανειολήπτη ούτε προβλέπει επιστροφή ή συμψηφισμό παλαιότερων καταβολών.
Η εφαρμογή θα κρίνει την αποτελεσματικότητα
Οι νέες υποχρεώσεις συνοδεύονται από ενισχυμένη εποπτεία, μεγαλύτερη διαφάνεια για τη λειτουργία των servicers και αύξηση του ανώτατου διοικητικού χρηματικού προστίμου του σχετικού πλαισίου στα πέντε εκατομμύρια (5.000.000) ευρώ.
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η καθημερινή εφαρμογή: πλήρης ενημέρωση, σωστός υπολογισμός της
οφειλής, έγκαιρη απάντηση και ρυθμίσεις που μπορούν πράγματι να εξυπηρετηθούν. Για τον δανειολήπτη, η συγκέντρωση των συμβάσεων και των αποδεικτικών πληρωμής, η έγγραφη επικοινωνία και ο έγκαιρος νομικός έλεγχος είναι τα πρώτα βήματα για να μετατραπούν τα δικαιώματα σε πραγματική προστασία.
